№2-лекция тақырыбы: Мифтердің қазақ фольклорындағы қызметі (1 сағат. 2-аптада).

           Сабақтың мақсаты: 
-	магистранттың фольклордағы мифтердің қызметін анықтай білуіне;
-	қазақ мифтерінің ерекшелктерін ажыратуына;
-	қазақ фольклорындағы мифтердің жанрлық түрлерін таба білуіне;
-	көне мифтердің қалыптасуын дәлелдей білуіне;
-	мифтердің әдебиеттегі көркемдік қызметін анықтай білуіне үйрету.

           Сабақтың нәтижесі:
-	магистрант фольклордағы мифтердің көркемдік қызметін анықтай отырып, оларды ажырата, нақтылай, түсіндіре, мысалдар келтіре, талдай, талқылай алатын болады.

	Миф және мифология деген ұғымдар туралы ғылыми көзқарастың өзі екі түрлі.    
            Біріншісі – мифтерді, оны зерттеуі тиіс мифологияны ауыз әдебиетінің бір саласы деп қарау, сол көзқарас негізінде мифологияға әдеби тұрғыдан бағам жасап, әдеби тұрғыдан оның қалыптасуы жөнінде, көркемдік, тілдік, т.б. үрдістері мен сипаттары жөнінде тұжырым жасау. Бірақ мұндай зерттеулердің нәтижелерінің қоғам үшін еш пайдасы болмайтындығын да айтуымыз керек.
	Екіншісі – мифті ауыз әдебиеті ауқымынан шығып кететін, өз алдына дербес ғылыми пән деп қарастыру. Бұл жағдайда осы ғылыми пәнді, саланы дамытудың өзіндік теориялық, әдістемелік, терминалогиялық жүйесін қалыптастыру қажет болады.
	Ең бастысы – мифке тек ауыз әдебиетінің бір көрдемше жаныры деп емес, кез-келген сауалымызға жауап бере алатын аса маңызды негіздердің бірі деп қараудың орнығуы.
	Әр түрлі бағыттағы, әр түрлі өрелік, әдістемелік деңгейдегі, әр түрлі тақырыптағы мифтік мәселелер және мифтік аспект қарастырылған басқа салалық (мәдениеттану, өнертану, тарих, т.б.) еңбектермен танысу барысында осылардың барлығын бір теңдеуге, бір сызыққа келтіріп, бір жүйелі сүрлеуге. Ортақ өлшемге түсіре алатын мифтік-лингвистикалық ғылыми-зерттеу мектебін жасау керектігі туралы мәселе туындайды. Яғни әр уақытта, әр жерде, әр еңбекте айтылған ойларды бір-бірімен байланыстыра отырып, олардың кездейсоқ айтыла салмағандығын баянды ету үшін, ортақ принцип-ұстанымдар жүйесін қалыптастыруымыз керек. 
Көне заманның жасампаздық айғағын қарастырып отырған зерттеуші, әзірге оның, ең болмаса таза теориялық біліктілігінің деңгейі, сол жасампаздық айғақты туғызған өркениеттің таным деңгейінен анағұрлым төмен болып тұрған болса, оны түсіне алмақ емес. Дәл осындай жағдай дәстүрлі қазақ мәдениетін зерттеу ісінде де байқалады: ғалымдар өздері тап болған әлдебір құбылыстың сарқындарына кезіккенде оған жауап бере алмай жатады, не оны байқамай кетеді, не қате түсіндіреді, өйткені мұндай құбылыс көбінесе ауызекі түрде өмір сүріп, ұстаздан шәкіртке осындай жолмен жеткізілген еді, ал мұндай жеткізілу формасы өткен ғасырдың онжылдықтарының өне бойында түбегейлі түрде жоқ етілген болады.
Тақырыпқа байланысты сұрақтар:

1.	Фольклор туралы не білесіз?
2.	Қазақ фольклоры жайында не білесіз?
3.	Фольклордың қарастыратын нысаны?
4.	Мифтің фольклордағы қызметі туралы не білесіз?
5.	Фольклордың қандай түрлерін білесіз?
6.	Мифтің фольклордағы қызметін көрсетіп беріңіз!
7.	Қазақ мифтерінің қызметінің өзге халықтардың мифтерінен айырмашылығы қандай?
8.	Көне мифтердің ізін қазақ фольклорында көруге бола ма?
9.	Қазақ фольклорында мифтердің қай түрі басым келеді?
10.	Қазақ мифтерінің фольклордағы қызметі жайында ғалымдар пікірі қандай?

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

  1. Қондыбай С. Толық шығармалар жинағы. 1-том. Қазақ мифологиясына кіріспе. – Алматы: «Арыс» баспасы, 2008. 
  2. Ісләмжанұлы Кенжехан (Матыжанов). Қазақтың отбасы фольклоры. Монография. – Алматы: Арыс, 2007.
  3. Мыңжанұлы Н. Қазақтың мифтік аңыздары. – Алматы: Дәуір, 2002.
  4. Тойшанұлы А. Түрік-моңғол мифологиясы: Монография. – Алматы: «Баспалар Үйі», 2009.
  5. Қасқабасов С. Таңдамалы. Т.2. Мифология. Фольклор. Әдебиет – Алматы: 2014.
  6. Қасқабасов С. Ойөріс (Фольклор туралы). – Астана: Астана полиграфия, 2009.
  7. Бабалар сөзі. Жүзтомдық. – Астана: «Фолиант», 2011. T.8. – Қазақ мифтері.
  8. Орынбеков М.С. Древние верования Казахстана. – Алматы, 2002.
9. Мауленов А. Қазіргі қазақ прозасындағы аңыздар мен мифтердің көркемдік қызметі. Канд. дисс.  авторефераты. Алматы, 2001.
     10. Қазіргі әдебиет және фольклор. Алматы, 2009.
     11. Асылбекұлы С. Қазақ повесі (генезис, эволюция, поэтика). Монография. Алматы: Үш қиян, 2008.
     12. Жанайдаров О. Ежелгі Қазақстан мифтері. Астана: Аруна, 2006.
           13. Айвазян М.К. Русская литература и фольклор. Ереван, ЕГУ, 2009.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.